Ef þú tekur blóðþrýstingslyf/hjartalyf þá er æskilegt að þau séu tekin að morgni aðgerðardags með litlum vatnssopa. Hætta þarf töku sumra lyfja fyrir aðgerð. Þetta á sérstaklega við um lyf sem hafa blóðþynnandi áhrif og þyngdastjórnunarlyf eins og Ozempic og Wegovy. 

Öll ráð varðandi lyfjatöku þarf að ræða við lækni og mun læknir meta hverju sinni hvaða lyf þarf að hætta að taka eða hvaða aðrar breytingar þarf að gera. Mikilvægt er að nefna öll lyf sem viðkomandi tekur í samtali við lækni.

Fyrir aðgerð mun bæði skurðlæknir og svæfingalæknir ræða við þig. Hafa ber í huga að uppgefinn aðgerðatími getur breyst, sérstaklega þegar líða tekur á daginn.

Ráðlagt er að forðast íþróttir þar sem hætta er á að hnéð gefi sig. 

Gott er að fara sem fyrst í sjúkraþjálfun til að auka styrk og jafnvægi fyrir aðgerð. Góður undirbúningur fyrir aðgerð getur stuðlað að því að maður komist fyrr af stað eftir aðgerð.

Ef vart verður við neðangreind einkenni í aðdraganda aðgerðar er mikilvægt að láta vita í móttöku Orkuhússins (sími: 520 0150)

• Sár eða sýking hvar sem er á líkamanum
• Hiti, hálssærindi eða kvef
• Nýtt húðflúr

Veikindi á sjálfum aðgerðardegi er best að láta vita af á skurðstofu Orkuhússins (sími: 520 0110)

Ráðlagt er að hætta reykingum eða a.m.k ekki reykja í 6 vikur fyrir og eftir aðgerð. En vitað er að aukin hætta er á fylgikvillum við tóbaksnotkun þar sem reykingar minnka blóðflæði í húð.

Svæfingalæknir hringir í þig fyrir aðgerð ef talin er þörf á því og ræða við þig um undirbúning. Ef þú hefur verið svæfð/ur áður og upp hafa komið einhver vandamál, til dæmis miklir verkir, ógleði eða uppköst, er mikilvægt að segja frá því.

Ekki má borða frá miðnætti kvöldið fyrir aðgerð. Hins vegar má drekka vatn þangað til að það eru tvær klukkustundir í að þú átt að mæta til aðgerðar. Mælt er með að fá sér aukabita eftir kvöldmat en ganga þarf úr skuggum um að ekkert sé borðað eftir miðnætti.

Nauðsynlegt er að fara í góða sturtu (sápað allan líkamann) bæði kvöldið fyrir aðgerð og svo aftur að morgni aðgerðardags til að minnka hættuna á sýkingum. Mikilvægt er að ekki setja á sig úr eða skartgripi eftir sturtu, það á líka við um rakakrem, snyrti- og förðunarvörur. Ekki má raka fótlegginn í viku fyrir aðgerð, þar sem það rispar oft húðina og eykur hættuna á sýkingum.

Taktu með þér þægileg og víð föt sem auðvelt er að klæða sig í. Komdu með stöðuga skó til að nota.

Farsímar eru leyfðir, en mikilvægt er að sýna öðrum tillitsemi á vöknun. Skildu verðmæti og peninga eftir heima en hafðu í huga að þú gætir þurft að kaupa lyf á leiðinni heim.

Gott er að vera búin að fjárfesta í hækjum til að komast inn heima hjá sér. Ekki er nauðsynlegt að koma með þær til aðgerðar.

Fyrir aðgerð ert þú færð/ur í sjúkrahúsföt og aðgerðarsvæði merkt.

Ekki taka nein lyf fyrir aðgerð nema samkvæmt fyrirmælum.

Eftir aðgerð ferð þú á vöknun. Á vöknun er fylgst með súrefnismettun og er reglulega gert verkjamat. Verkir eru meðhöndlaðir eins og kostur er. Þar þarf að liggja í 1-2 tíma eftir aðgerð. Eftir það upplýsir þinn læknir þig um gang aðgerðarinnar og útskrifar þig, nema um annað hefur verið rætt.

Til að minnka verki eftir aðgerð er lögð staðdeyfing í aðgerðinni. Þegar hún fer úr aukast verkirnir og því færð þú sendan lyfseðil rafrænt fyrir verkjalyfjum. 

Fyrstu dagana er ráðlagt að taka verkjalyf reglubundið samkvæmt fyrirmælum. Auk þess er gott að kæla aðgerðasvæðið þar sem það slær bæði á verki og bólgu.

Mikilvægt er að taka verkjalyf eftir fyrirmælum læknis.

Halda þarf umbúðum þurrum og hreinum. Næst húðinni eru settir plástrar sem oftast eru teknir við endurkomu, nema um annað sé rætt. Algengt er að blóðlitaður vökvi sem notaður er við aðgerðina leki í umbúðirnar, en það er yfirleitt ekkert til að hafa áhyggjur af og hættir eftir 1-3 daga. Hins vegar ef það fer að leka í gegnum umbúðir þarf að láta skipta um þær. Yfir plástrana eru settar grisjur og teygjubindi sem má fjarlægja 2 dögum eftir aðgerð. Þessar umbúðir, þar á meðal plástranir þola ekki bleytu og þarf því að plasta þær ef farið er í sturtu. Hægt er að nota plastfilmu, plastpoka og teip eða kaupa sérstakar plastumbúðir í apóteki. 

Ekki er ráðlagt að fara í bað, pott eða sund fyrr en í fyrsta lagi þremur vikum eftir aðgerð.

Oftast bólgnar hnéð töluvert í kjölfar aðgerðar.

Stundum heyrist gutl-hljóð (vökvahljóð) í hnénu fyrstu dagana eftir aðgerð og er það eðlilegt.

Sjúkraþjálfun eftir aðgerð er mjög mikilvæg til að útkoman verði sem best. Ráðlagt er að hafa samband við sjúkraþjálfara sem fyrst fyrir aðgerð þar sem sjúkraþjálfari getur sýnt hvernig á að ganga á hækjum og upplýst um hvernig fyrstu vikurnar eftir aðgerð verða. Auk þess er gott að fara í gegnum æfingar sem á að gera fyrir aðgerð og hvaða æfingar er ráðlagt að gera fyrstu dagana eftir aðgerð. Ráðlagt er að byrja aftur í sjúkraþjálfun 1-2 vikum eftir aðgerð. 

Mikilvægt er að fara í sjúkraþjálfun í um eitt ár eftir aðgerð áður en farið er á fullt í íþróttir aftur.  En auk þess þarf að ná ákveðnum markmiðum í hreyfigetu (beygju/réttu), styrk, jafnvægi og samhæfingu. Sjúkraþjálfari fylgist með þessum markmiðum og hjálpar til við að komast aftur í íþróttir smám saman og minnka þannig hættuna á nýjum meiðslum.

U.þ.b. átta af tíu sjúklingum verða ánægðir einu ári eftir aðgerð. Margir þættir hafa áhrif á útkomuna en mest ræðst það af því hversu mikill áverkinn á hnénu er. Hins vegar eru þættir tengdir sjúklingnum sjálfum líka mikilvægir, s.s. reykingar og almennt heilsufar, en einnig er góð sjúkraþjálfun mjög mikilvæg.

Ef þörf er á vottorði til atvinnurekanda í kjölfar aðgerð er oftast gengið frá því við endurkomu, eða samkvæmt samkomulagi. Tími frá vinnu er mjög misjafn og háður því við hvað er unnið. 

Fyrsta endurkoma eftir aðgerð er oftast 1-2 vikum eftir aðgerð, nema um annað sé samið. 

Ekki er ráðlagt að ferðast erlendis eða fljúga fyrr en í fyrsta lagi mánuði eftir aðgerð.

Af öryggisástæðum er ekki ráðlagt að keyra bíl a.m.k. fyrstu tvær vikurnar eftir aðgerð. Þar að auki má ekki keyra bíl á með tekin eru sterk verkjalyf. Til að geta keyrt er nauðsynlegt að maður sé með góðan styrk í fætinum, gott viðbragð til að geta brugðist við óvæntum atburðum og fær um að geta komið sér út úr bílnum. 

Fyrsta sólarhringinn getur orðið vart við vægan hita og er það yfirleitt eðlilegt. Hiti sem kemur seinna, roði á aðgerðasvæði, auknir verkir eða hiti á aðgerðasvæði getur verið merki um sýkingu. 

Ef grunur er um slíkt þarf á opnunartíma Orkuhúsins að hafa samband strax í síma 520 0150, en utan vinnutíma við Læknavaktina eða bráðamóttöku. 

Ef þekktir eru áhættuþættir fyrir blóðtappa (s.s. fyrri saga eða ættarsaga um blóðtappa eða notkun á P-pillunni) gæti þurft að taka blóðþynnandi lyf eftir aðgerðina.  

Til að minnka bólgu/bjúgu á aðgerðafæti eftir aðgerð er ráðlagt að hreyfa ökklann upp og niður til að auka blóðflæði í fætinum og hafa fótinn í hálegu við kyrrsetu (t.d. á stól). 

Í bíl er best að sitja í aftursætinu með með aðgerðafótinn í hálegu.

Eftirfarandi einkenni geta verið merki um blóðtappa:

• Hiti

• Vaxandi verkir

• Bólga/bjúgur á kálfanum eða öllum fætinum 

Ef vart verður við þessi einkenni á opnunartíma Orkuhúsins á strax að hafa samband þangað í síma 520 0150, en utan vinnutíma við Læknavaktina eða bráðamóttöku.