Aðgerðir á höndum
Hér er að finna upplýsingar um algenga sjúkdóma og kvilla í höndum, einkenni þeirra, orsakir og meðferð.
Taugaklemma í úlnlið
Carpal tunnel syndrome
Taugaklemma í úlnlið, einnig kölluð úlnliðsgöngheilkenni, er algeng orsök dofa og verkja í höndum. Ástandið verður þegar miðtaugin í úlnliðnum verður fyrir þrýstingi.
Einkenni
Algengustu einkenni taugaklemmu eru dofi, náladofi og stundum verkir í þumli og fingrum.
Einkennin koma oft fram á næturnar eða snemma morguns og geta valdið því að viðkomandi vaknar og þarf að hrista eða hreyfa höndina til að draga úr dofa.
Einkenni geta einnig komið fram við ákveðnar athafnir, svo sem þegar talað er í síma, hjólað er eða ekið bíl. Ef ástandið versnar getur komið fram skert snertiskyn í þumli, vísifingri, löngutöng og hluta baugfingurs, auk máttleysis í vöðvum þumals. Þá getur færni handarinnar minnkað og viðkomandi orðið klaufskari eða átt til að missa hluti úr höndum.
Sumir finna einnig fyrir óþægindum eða verkjum kringum þumalrót sem geta leitt út í lófa og jafnvel upp í framhandlegg.
Orsakir
Úlnliðsgöngin eru um 4 cm löng rás lófarmegin við úlnlið, þar sem úlnliður og hönd mætast. Í gegnum göngin liggja beygjusinar fingranna og miðtaug (nervus medianus).
Einkenni stafa af auknum þrýstingi innan ganganna sem veldur þrýstingi á miðtaugina. Slíkur þrýstingur getur átt sér ýmsar orsakir, en í mörgum tilvikum er nákvæm orsök óþekkt.
Meðferð
Taugaklemma í úlnlið getur í sumum tilvikum gengið til baka af sjálfu sér. Sjúkraþjálfun og leiðbeiningar um líkamsbeitingu og vinnuaðstöðu (ergónómíu) hafa sýnt góðan árangur.
Notkun stuðningsspelku fyrir úlnlið, sérstaklega á næturnar, getur dregið úr einkennum með því að minnka álag á miðtaugina. Kortisónsprauta getur veitt tímabundna verkjalosun, yfirleitt í 2–8 vikur.
Skurðaðgerð getur komið til greina ef einkenni eru langvinn og önnur meðferð hefur ekki skilað árangri. Markmið aðgerðar er að minnka þrýsting á miðtaugina.
Gikkfingur
Tendovaginitis nodosa
Gikkfingur, einnig kallaður „trigger finger“, er ástand þar sem beygjusin fingurs festist eða rennur ekki eðlilega í sinaslíðrinu. Þetta veldur því að fingurinn smellur eða læsist í beygðri stöðu.
Einkenni
Gikkfingur lýsir sér þannig að einn eða fleiri fingur festast eða „smella“ í boginni stöðu, oftast í miðlið fingursins. Fingurinn getur verið erfiður að rétta úr og það getur fylgt því verkur þegar hann losnar.
Algengt er að finna fyrir eymslum í lófa við griphreyfingar, til dæmis þegar gripið er um hluti. Stundum kemur einnig fram verkur í eða kringum viðkomandi lið.
Orsakir
Beygjusinar fingranna renna í gegnum sinagöng (sinaslíður) sem liggja frá grunni fingurs út að fingurgómi lófarmegin. Ef sinin þykknar vegna bólgu verður þrengsli inni í sinaslíðrinu og sinin á erfiðara með að renna eðlilega.
Þrátt fyrir að þetta sé algengur kvilli er oft ekki hægt að rekja hann til ákveðinnar ytri orsakar. Ástandið getur þó komið fram eftir ofálag. Gikkfingur er algengari hjá einstaklingum með sykursýki og hjá þeim sem eru með gigtarsjúkdóma.
Meðferð
Bólgueyðandi lyf hafa yfirleitt takmörkuð áhrif.
Kortisónsprauta í sinaslíðrið getur dregið úr einkennum, en áhrifin geta verið tímabundin.
Skurðaðgerð skilar oft góðum árangri. Aðgerðin er framkvæmd í staðdeyfingu og felur í sér að opna þakið á sinaslíðrinu þannig að sinin fái meira rými og geti runnið óhindrað. Að aðgerð lokinni er sett mjúkt sárabindi. Fingur eru frjálsir og má hreyfa þá strax. Umbúðir eru yfirleitt fjarlægðar um tveimur vikum eftir aðgerð.
Lengd veikindaleyfis fer eftir eðli starfa og þeirri meðferð sem valin er.
Gert er ráð fyrir að eðlileg hreyfigeta náist aftur í viðkomandi fingri innan nokkurra vikna frá aðgerð. Bólga og eymsli á aðgerðarsvæði geta þó varað í nokkra mánuði.
